را دو تربيت و دو عالم است ، تكوينى و تشريعى ، و در هر يك از دو عالم كاركنان و مدبران دارد و اكثر مدبّران عالم تكوين ملائكه‌اند كما قال وَ الذَّارِياتِ ذَرْواً . 370 وَ النَّازِعاتِ غَرْقاً 371 و اكثر مدبّران عالم تشريع انبياء و رسلند و بسا باشد كه انبياء را نيز باذن اللّه در تكوين تدبير باشد و عمل خضر ( ع ) چنين بود و لذا به موسى ( ع ) گفت من دارم آنچه تو طاقت ندارى و تو دارى آنچه من طاقت ندارم ، يعنى من جهت تكوين و باطن دارم و تو جهت تشريع و ظاهر دارى . پس چنانچه بر ملائكه و حضرت ملك الموت ( ع ) بحثى نيست هكذا خضر ( ع ) و ائمهء ما كه فيض اول و كارفرماى هر دو سلسله‌اند هر دو را دارند و مىكنند . يار ما اين دارد و آن نيز هم . و از اختلاط اين دو جهت است تحيّر خلق در ايشان ، چه دوست چه دشمن . به اشاره اكتفاء شد ، دقت كن درست بفهم . و تفصيل اين مطلب را در اصول دين همين كتاب گفته‌ايم رجوع كن . پس اندك تأمل در خود و در مردم بنما و اعتماد ما همه را الّا ما شاء اللّه بر ما سوى تماشا كن تا به حس بينى كه بندهء موحّد و مؤمن ممتحن از كبريت احمر عزيزتر و از اكسير نايابتر است و شك و نقص در توحيد ، سرايت نمايد به همهء عقايد و اعمال . اى خوشا خواب با يقين كه بهتر از مناجات بىيقين . و چند حديث به شهادت بياوريم . قال الخاتم ( ص ) : من اقلّ ما اوتيتم اليقين و عزيمة الصّبر و من اوتى حظّه منهما لم يبال ما فاته من صيام النّهار و قيام اللّيل . 372 و قال ( ص ) : اليقين الايمان كلّه . 373 قال صاحب المجمع فى مادة اليقين و فى الحديث : لم يقسم بين النّاس شىء اقلّ من اليقين 374 انتهى . قال الصّادق ( ع ) : ليس شيء الّا و له حدّ . قيل و ما حدّ التوكّل ؟ قال اليقين . قيل فما حدّ اليقين ؟ قال ان لا تخاف مع اللّه شيئا : 375 پيغمبر ( ص ) فرمود كمتر چيزى كه به شما داده‌اند يقين است و همت بر صبر ؛ هر كه اين دو را داشته باشد باك نداشته آنچه از نماز و روزهء مستحبّى از او فوت شود . و فرمود يقين همهء ايمان است . صادق ( ع ) فرمود هر چيزى را حدى است . گفتند حدّ توكّل چيست ؟ فرمود يقين . گفتند حدّ يقين چيست ؟ فرمود اين است كه به غير از خدا از چيزى نترسد . بدان كه حد به معنى علامت است ، و هر يك از سبب و مسبب علامت يكديگرند و چون يقين سبب توكل است و هم سبب اينكه شخص از ما سوى خائف نباشد ، لهذا در يك طرف سبب را حد قرار داد و در يك طرف مسبب را . فافهم . و عنه ( ع ) كان امير المؤمنين ( ع ) يقول لا يجد عبد طعم الايمان حتّى يعلم انّ ما